Petrovaradinska tvrđava

Petrovaradinska tvrdjava - Novi Sad

Na kamenoj steni u podnožju Fruške Gore, na mestu današnje tvrđave od davnina su postojala vojna utvrđenja, a poslednja arheološka istraživanja ukazuju da je istorija ovog lokaliteta duga više od 200 hiljada godina.

Kelti su na ovom mestu boravili između 3. i 4. veka pre nove ere. U rimsko doba, u 1. veku nove ere, između Petrovaradina i današnje Sremske Kamenice postojalo je utvrđenje Cusum. U doba Vizantije na istom mestu postoja je tvrđava Petricon. U 8. veku današnji Petrovaradin je bio u frančkoj državi, a od 9. veka u sastavu srednjevekovne ugarske države. Turci zaposedaju tvrđavu 1526. godine.

Tursko utvrđenje, nakon 160 godina, (1687.) osvojili su austrijanci i carski dvor procenjuje dugu borbu za prevlast u Podunavlju. Austrija 1692. godine započinje podizanje novog fortifikacijskog utvrđenja, danas Petriovaradinske tvrđave.

Gradnja tvrđave trajala je 88 godina, do 1780. godine. Građena je u vreme vladavine austrijskih careva Leopolda I, Josifa I, Karla IV, Marije Terezije i Josifa II, po sistemu građenja markiza Petrovaradinska tvrdjavaSebastijana Vobana (16533.-1707.), francuskog vojskovođe, arhitekte i pisca. Voban nije imao priliku da poseti gradilište tvrđave. Po ovom sistemu građene su mnoge tvrđave u Evropi, a Petrovaradinska je najveća, prostire se na vise od 110 hektara i naočuvanija je. Posebnost ovog sistema su visoki i strmi bedemi, grudobrani i duboki minirani šančevi, sve opasano vodenim šančevima i kanalima sa pokretnim mostovima, kontrolnim kapijama.

Petrovaradinska tvrđava građena je po planovima Kajzersferda i Marsilija a vojni graditelji su bili Vamberg, Gisenbir, Doksat, Manet i Šreder, sve ugledna imena vojne arhitekture austrijske carevine. Posebno je značajno podzemlje Tvrđave na četiri sprata, sa 16 kilometara hodnika i domorišta kao i veliki bunar, kao rezerva snabdevanja vodom u slučaju duže opsade tvrđave. Obilazak podzemnih galerija preporučuje se uz stručne vodiče Muzeja grada Novog Sada.

Po jednoj legendi ime Petrovaradin je dobijeno iz više reči - "Petra" na latinskom znači stena, "var" je na mađarskom grad, a "din" na turskom vera, iz čega je izvedeno Petrovaradin, "grad na steni čvrst kao vera".

Petrovaradinska tvrdjava Toranj sa satom na petrovaradinskoj tvrdjavi Petrovaradinska tvrdjava
Terasa i kula sa satom Toranj sa satom Petrovaradinska tvrđava
     

Petrovaradinska trvrđava je sredinom 20. veka u potpunosti demilitarizovana, prograšena je istorijskim spomenikom, stavljena je pod zaštitu države i ustupljena za civilnu upotrebu. Na tvrđavi se nalaze Muzej i Arhiv Novog Sada, hoteli i restorani, ateljei i galerije likovnih umetnika, akademija umetnosti, astronomska opservatorija, planetarijum i mnogi drugi sadržaji.

Toranj sa satom je prepoznatljiv znak Petrovaradinske trvrđave i Novog Sada. Prečnih satnih krugova na sve četiri strane baroknog tornja je veći od dva metra, a brojevi su ispisani rimskim brojevima, kao sto je pravilo na hrišćanskim crkvama. Posebnost sata su velika kazaljka koja pokazuje sate, a mala minute, jer su za lađare na Dunavu, smene straže i vojnički red bili značajniji sati, vidljivi iz daleka. Satni mehanizam se svakodnevno i danas navija ručno i zvoni pune sate.

Monumentalnost Tvrđave na steni i Dunav u podnožju doprineli su da mnogi Petrovaradinsku tvrđavu nazivaju "Gibraltar na Dunavu".

Pogled sa Petrovaradinske tvrdjave na Novi SadPogled na Novi Sad sa Petrovaradinske tvrđave